Kiedy zacznie obowiązywać nowy system kaucyjny w Polsce?
Oficjalne regulacje prawne zaczną w pełni obowiązywać od 1 stycznia 2025 roku. Podstawą prawną dla tej transformacji jest znowelizowana pod koniec sierpnia ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz ustawa o podatku od towarów i usług (VAT). Podpisany przez Prezydenta dokument wyznacza ramy funkcjonowania jednolitego, ogólnokrajowego mechanizmu.
Głównym celem reformy jest pobieranie określonej kaucji od konsumenta w momencie zakupu napoju w wybranym typie opakowania, a następnie jej bezproblemowy zwrot w chwili oddania pustej butelki lub puszki. Taki proces ma zmotywować do selektywnej zbiórki surowców i drastycznie zmniejszyć ilość odpadów trafiających na wysypiska oraz do lasów.
Jakie opakowania zostaną objęte nowym systemem kaucyjnym?
Zasady zwrotów będą dotyczyć ściśle określonych frakcji, które najczęściej lądują w koszykach podczas wizyt w marketach. Zmiany obejmą najpopularniejsze napoje, co oznacza konieczność zwracania uwagi na rodzaj materiału oraz pojemność kupowanej butelki.
W pierwszym etapie wdrażania reformy do zbiórki zakwalifikowano trzy główne kategorie:
- butelki plastikowe jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów (wraz z nakrętkami i wieczkami),
- puszki metalowe o pojemności do 1 litra,
- butelki szklane wielokrotnego użytku o pojemności do 1,5 litra.
Warto pamiętać o kolejnym etapie rozwoju przepisów. Od 2026 roku ustawodawca planuje rozszerzenie zbiórki o opakowania po produktach, do których zalicza się nabiał. Do tego czasu kartony czy butelki po mleku i jogurtach pozostaną w tradycyjnym obiegu komunalnym.
Ile wyniesie opłata kaucyjna za poszczególne opakowania?
Projekt przewiduje jednolite stawki, które konsument zapłaci przy kasie i odzyska przy zwrocie. Za jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych (PET) oraz puszki metalowe ustalono stawkę w wysokości 50 groszy. W przypadku szklanych butelek wielokrotnego użytku stawka ta wyniesie 1 złoty.
Istotną wiadomością z punktu widzenia domowego budżetu jest kwestia podatkowa. Kaucja będzie w całości zwolniona z podatku VAT, niezależnie od tego, czy dotyczy opakowania jedno-, czy wielokrotnego użytku. Oznacza to, że kwota kaucji będzie w całości „podążać” za towarem przez cały łańcuch dystrybucji i w nienaruszonej formie powróci do portfela kupującego po oddaniu pustego opakowania.
Kogo w praktyce dotyczą nowe regulacje prawne?
Ustawodawca nałożył restrykcyjne obowiązki oraz sankcje finansowe na wielu uczestników rynku, aby zapewnić sprawny obieg materiałów w całym kraju. Choć konsument odczuje zmianę bezpośrednio przy sklepowej półce, cały ciężar organizacyjny spoczywa na podmiotach gospodarczych.
