Choć w mowie potocznej bywają stosowane zamiennie, oznaczają zupełnie inne procedury reklamacyjne. Dowiedz się, czym różnią się te dwa tryby, kto za nie odpowiada i jak skutecznie egzekwować naprawę lub zwrot pieniędzy.
Kiedy przysługuje nam ochrona konsumencka i czym właściwie są wady towaru?
Aby skorzystać z praw chroniących kupujących, warto w pierwszej kolejności wiedzieć, komu one przysługują. Zgodnie z prawem konsument to osoba fizyczna dokonująca z przedsiębiorcą transakcji, która nie jest bezpośrednio związana z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Przedsiębiorca występuje w tej relacji jako profesjonalista, dlatego ustawodawca otacza konsumenta szczególną ochroną prawną, wyrównując pozycję obu stron transakcji.
Ochrona konsumencka uruchamia się w momencie, gdy zakupiona rzecz ma wadę. Polskie prawo wyróżnia dwa rodzaje wad:
- Wady fizyczne – czyli niezgodność towaru z umową. Występują wtedy, gdy produkt nie ma właściwości, które powinien mieć (np. mikser nie włącza się), nie nadaje się do celu, o którym zapewniał sprzedawca, lub został wydany w stanie niezupełnym.
- Wady prawne – występują w sytuacji, gdy sprzedany towar stanowi własność osoby trzeciej (np. pochodzi z kradzieży) albo jest obciążony prawem osoby trzeciej (np. prawem pierwokupu lub zastawem).
Na czym polega rękojmia i jak chroni kupującego?
Rękojmia to podstawowe i ustawowe źródło ochrony każdego kupującego. Wynika bezpośrednio z przepisów Kodeksu cywilnego i jest obligatoryjna. Oznacza to, że żaden sprzedawca nie może odmówić jej realizacji ani wyłączyć jej w relacji z konsumentem. Podmiotem odpowiedzialnym z tytułu rękojmi jest zawsze sprzedawca – czyli sklep, w którym dokonano płatności, a nie producent towaru.
Czas trwania rękojmi jest ściśle określony przez prawo: wynosi 2 lata w przypadku nowych rzeczy ruchomych, minimum 1 rok w przypadku rzeczy używanych (jeśli sprzedawca tak zastrzeże przed zakupem) oraz 5 lat w przypadku nieruchomości. Do złożenia reklamacji niezbędny jest dowód zakupu – może to być tradycyjny paragon, faktura, potwierdzenie płatności kartą czy wyciąg z konta bankowego. Od momentu wykrycia usterki masz rok na zgłoszenie roszczenia do sprzedawcy, a ten ma dokładnie 14 dni na ustosunkowanie się do Twojego wniosku. Brak odpowiedzi w tym terminie oznacza uznanie reklamacji.
W ramach rękojmi konsument nie musi godzić się na z góry narzucone rozwiązanie, ponieważ ustawa przewiduje katalog konkretnych żądań:
- Naprawa towaru na koszt sprzedawcy.
- Wymiana towaru na zupełnie nowy, wolny od wad.
- Obniżenie ceny w proporcji do istniejącej wady.
- Odstąpienie od umowy i zwrot pieniędzy, jeśli wada ma charakter istotny.
